Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2024 Yaşam Memnuniyeti Araştırması, vatandaşların adalet sistemine olan güveninde endişe verici bir düşüş, güvenlik güçlerinin hizmetlerinden duyulan memnuniyette ise olumlu bir iyileşme olduğunu ortaya koydu.
Adalet Sistemine Güven Tarihi Düşük Seviyede
TÜİK’in araştırma kapsamında değerlendirdiği önemli alanlardan biri olan adalet sistemine yönelik vatandaş algısı, 2024 yılında endişe verici bir tablo ortaya koyuyor. Yasaların herkese adil ve tarafsız uygulanmadığını düşünen nüfusun oranı 2024’te %46,4’e ulaştı. Bu oran, 2008 yılından bu yana kaydedilen en yüksek değer olarak dikkat çekiyor.
Özellikle son 10 yılda yaşanan değişim dramatik boyutlarda. 2014 yılında yasaların adil uygulanmadığını düşünenlerin oranı %36,9 iken, bu oran istikrarlı bir artış göstererek 2024’te 9,5 puanlık bir artışla %46,4’e yükseldi.
Yasaların Adil Uygulanmadığını Düşünen Nüfus Oranı (2014-2024)
| Yıl | Oran (%) | Değişim |
|---|---|---|
| 2014 | 36,9 | – |
| 2015 | 35,0 | -1,9 |
| 2016 | 33,8 | -1,2 |
| 2017 | 37,5 | +3,7 |
| 2018 | 40,5 | +3,0 |
| 2019 | 42,6 | +2,1 |
| 2020 | 40,0 | -2,6 |
| 2021 | 43,3 | +3,3 |
| 2022 | 36,4 | -6,9 |
| 2023 | 40,9 | +4,5 |
| 2024 | 46,4 | +5,5 |
Bu veriler, adalet sistemine olan güvenin özellikle 2016 sonrası dönemde sistematik olarak aşındığını gösteriyor. 2022 yılında yaşanan geçici düşüşün ardından 2023 ve 2024’te tekrar yükselişe geçen oran, toplumsal güven açısından kritik bir eşiği geçmiş durumda.
Güvenlik Güçleri Hizmetlerinde İyileşme
Buna karşın, güvenlik güçlerinin hizmetlerinden duyulan memnuniyette olumlu bir gelişme yaşanıyor. TÜİK’in değerlendirdiği üç temel kriter arasından ikisinde – olaylara zamanında müdahale ve vatandaşa davranış – 2015 yılından bu yana en iyi performans 2024’te kaydedildi.
2015 vs 2024: Güvenlik Güçleri Memnuniyeti Karşılaştırması
| Kriter | 2015 (%) | 2024 (%) | Değişim |
|---|---|---|---|
| Olaylara Zamanında Müdahale | 59,9 | 67,1 | +7,2 |
| Vatandaşa Davranış | 62,5 | 68,9 | +6,4 |
2015 yılı, son 10 yıldaki en düşük memnuniyet oranlarının yaşandığı dönem olarak kayıtlara geçmişti. O dönemde olaylara zamanında müdahale edildiğini düşünen vatandaş oranı %59,9’ken, 2024’te bu oran %67,1’e yükseldi. Benzer şekilde, güvenlik güçlerinin vatandaşa davranışından memnun olanların oranı %62,5’ten %68,9’a çıktı.
Kamu Hizmetleri Genel Tablosu
2024 yılı kamu hizmetlerinden memnuniyet verilerine göre, asayiş hizmetleri %72,1 ile en yüksek memnuniyet oranına sahip. Diğer kamu hizmetlerindeki memnuniyet oranları şöyle:
| Hizmet Alanı | 2024 Memnuniyet Oranı (%) |
|---|---|
| Asayiş Hizmetleri | 72,1 |
| Ulaştırma | 67,4 |
| Sağlık | 63,2 |
| Sosyal Güvenlik Kurumu | 58,8 |
| Adli Hizmetler | 55,9 |
| Eğitim | 53,5 |
Toplumsal Sorunlar ve Öncelikler
TÜİK’in 2024 araştırmasında vatandaşlara ülkenin en önemli sorunları da soruldu. Sonuçlar şöyle:
- Hayat Pahalılığı – %29,2
- Eğitim – %15,7
- Yoksulluk – %14,0
- Adalet ve Hukuk Sistemi – %8,2
- Terör – %6,4
- İşsizlik ve Dış Göç – %5,5
Adalet ve hukuk sisteminin %8,2 ile dördüncü sırada yer alması, bu alandaki sorunların vatandaşlar tarafından nasıl algılandığını gösteren önemli bir veri.
Genel Mutluluk ve Yaşam Memnuniyeti
2024 yılında genel mutluluk oranları da düşüş gösterdi. Mutlu olduğunu beyan eden 18 ve üzeri yaştaki bireylerin oranı 2023’te %52,7 iken, 2024’te 3,1 puanlık azalışla %49,6’ya düştü. Mutsuz olduğunu beyan edenlerin oranı ise %13,7’den %14,5’e yükseldi.
Uzman Değerlendirmeleri
Sabancı Üniversitesi Psikoloji Programı öğretim üyesi Prof. Dr. Nebi Sümer, 2016 yılından sonra Türkiye’de mutlu olduğunu beyan edenlerde sistematik bir düşüş yaşandığına dikkat çekerek, “Ekonomideki kötüleşme, yüksek enflasyon ve 2021 yılından sonra özellikle gıda fiyatlarındaki artış” bunun temel nedenlerinden biri olarak değerlendiriyor.
Türkiye’de adalet sistemine olan güven kritik eşiği aştı
TÜİK’in 2024 Yaşam Memnuniyeti Araştırması, Türkiye’de adalet sistemine olan güvenin kritik bir eşiği aştığını, ancak güvenlik güçlerinin hizmetlerinde son yıllarda yaşanan iyileşmenin devam ettiğini gösteriyor. Yasaların adil uygulanmadığını düşünenlerin oranının %46,4’e çıkması, hukuk devleti algısı açısından ciddi bir uyarı niteliği taşıyor.
Öte yandan, güvenlik güçlerinin vatandaşla ilişkilerinde ve olaylara müdahale konusunda gösterdiği iyileşme, bu alanda alınan tedbirlerin olumlu sonuçlar verdiğini işaret ediyor. Ancak adalet sisteminde yaşanan güven erozyonu, toplumsal barış ve istikrar açısından acilen ele alınması gereken bir konu olarak öne çıkıyor.
Bu veriler, kamu politikalarının hem güvenlik hem de adalet alanında vatandaş algılarını dikkate alarak şekillendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Bu analiz, TÜİK’in resmi verilerine dayanarak Onur Metin tarafından hazırlanmıştır. Veriler, 2024 yılı Yaşam Memnuniyeti Araştırması kapsamında toplanmıştır. Lütfen kaynak belirterek kullanınınız.