Modern hayatın stresi, uzun çalışma saatleri ve ekran bağımlılığı uyku düzenini dünya genelinde değiştirdi. Yeni bilimsel araştırmalar, ülkelerin ortalama uyku sürelerini ortaya koyarak küresel bir “uyku haritası” çıkardı. Türkiye ise bu tabloda alt sıralarda yer alıyor. Hepsiveri’nin derlediği bu yazıda, birçok farklı bilimsel veri kullanıldığı için verilerde farklılıklar görülse de, herkesin ortaklaştığı konu, Türkiye’nin biraz az uyuduğu.
En çok uyuyan ülkeler
Science Advances dergisinde yayımlanan ENTRAIN uygulaması tabanlı araştırmaya göre, uyku süresinde öne çıkan ülkeler şunlar:
- Hollanda: 8 saat 5 dakika – Dünya birincisi
- Yeni Zelanda: 8 saat 4 dakika
- Fransa: 8 saat 3 dakika
- Avustralya & Belçika: 8 saat 1 dakika
Bu ülkelerde çalışma-yaşam dengesi ve sosyal refah politikaları, uyku sürelerine olumlu yansıyor.
Avrupa genelinde ortalama uyku süresi dünyanın birçok bölgesinden yüksek. İngiltere, bu listede biraz istisna ile 7 saat 54 dakika ile orta sıralarda.
Euronews’in 2024 raporuna göre, çalışma-uyku dengesi en iyi ülkelerden biri Hollanda. Aynı raporda Türkiye, listenin en alt sıralarında yer aldı.
Daha az uyuyanlar
Uyku sıralamasının alt basamaklarında özellikle Asya ülkeleri yer alıyor:
- Japonya: 7 saat 22 dakika (OECD 2021 verilerine göre 33 ülke arasında en düşük)
- Singapur: 7 saat 24 dakika
OECD ortalaması 8 saat 24 dakika iken, Japonya bu ortalamanın bir saat gerisinde kalıyor. Uzmanlara göre uzun mesai saatleri ve yoğun teknoloji kullanımı bu farkı açıklıyor. Peki ya Türkiye uyku süresi analizine göre hangi noktada?
Türkiye’nin uyku süresi: Dünya ortalamasının altında
Çeşitli kaynaklara göre Türkiye’de uyku süreleri tablo şu şekilde:
- Genel ortalama: 6,8 saat (~6 saat 48 dakika) (Times of India, 2024)
- World Population Review 2025: Yatakta geçirilen süre 6,6 saat (~6 saat 35 dakika)
Bu sürelerle Türkiye, Avrupa ortalamasının gerisinde kalıyor ve “az uyku alan ülkeler” kategorisinde yer alıyor. Türkiye’de uyku süreleri, yaş gruplarınaa göre de değişiyor.
Dünyadaki ortalama uyku süreleri haritası
Dünya’da birçok ülkeden uyku süresi ile ilgili bir veri alınamıyor olsa da, verilerin geldiği bölgelerde durum haritadaki gibi görünüyor. Türkiye’nin uyku süresi farklı kaynaklarda farklı verilmiş olsa da, ortaklaşılan konu Türkiye’de insanların genellikle az uyuduğu yönünde. Bunda tabii ki ekonomik faktörler de, işe gitme, okula gitme, yollarda zaman kaybetme, çalışma süresi gibi ön plana çıkan bir konu olabiliyor.
Aşağıdaki Dünyadaki uyku süreleri haritasına göre, en çok uyuyan ülkeler Yeni Zelanda (447 dakika), Hollanda (444 dakika), Finlandiya (443 dakika), Birleşik Krallık (442 dakika), Avustralya (440 dakika) olarak sıralanmış durumda.
Türkiye ise bu grafikte daha ortalarda, ancak Avrupa’nın en az uyuyan ülkesi olarak yer alıyor. Türkiye’de ortalama uyku süresi ortalaması 395 dakika. Türkiye’de ortalama yatağa giriş saati, 00:59’ken, ortalama yataktan çıkış saati ise 08:02 olarak görülüyor.
En az uyuyan ülkeler ise Japonya (362 dakika), Güney Kore (352 dakika) ve Suudi Arabistan (352 dakika).
İstatistiklere dahil olabilen her ülke için ortalama uyku saatleri ve uyku süreleri aşağıdaki haritada var.
Türkiye’de yaş gruplarına göre uyku durumu
Genç Erişkinlerde
Tokat Üniversitesi çalışmasına göre genç erişikinlerde ortalama uyku süresi sadece 376 dakika (~6 saat 16 dakika) (Dergipark, 2024)
Yaşlılarda
Huzurevlerinde kalan yaşlıların %61,7’si 7 saatten az uyuyor.
Ortalama uyku süresi: 7 saat ± 1,9.
Kötü uyku kalitesi oranı: %71,1 (ResearchGate, 2018).
Ergenlerde
Ortalama uyku süresi: 6,78 ± 0,67 saat (JCRPE, 2024).
Pandemi Dönemi ve uyku krizi
Nature Communications dergisine göre pandemi sırasında Türkiye’de:
Yetişkinlerin %55,1’i kötü uyku kalitesi yaşadı.
Sağlık çalışanlarının %50’si uyku sorunları bildirdi.
PSQI ortalama skoru: 6,39 ± 3,31 (PMC, 2021).
Türkiye’de uyku bozuklukları
İnsomnia (uykusuzluk): Özellikle çalışan kesimde ve düşük gelir grubunda yaygın.
Uyku apnesi: TURKAPNE ulusal veri tabanı yüksek riskli bireylerin belirlenmesine odaklanıyor.
Kronik hastalıklar: Diyabet ve kalp hastalığı olanlarda uyku bozuklukları daha sık görülüyor.
Kaynak: Sleep and Biological Rhythms (2016), NCBI TURKAPNE Studies
Küresel uyku krizi: Neden daha az uyuyoruz?
Michigan Üniversitesi’nden Daniel Forger, BBC’ye yaptığı açıklamada küresel krizi şöyle özetliyor:
“Toplum bizi geç saatlere kadar ayakta tutuyor, biyolojik saatimiz ise bizi erken kaldırıyor. Bu ikisi arasında uyku süresi feda ediliyor.”
ENTRAIN araştırması, küresel uyku krizinin temel nedeninin yatma saati olduğunu ortaya koydu. Uyku süresi, uyanan saattan ziyade yatış saatiyle yakından ilişkili.
Teknolojinin Uykuya Etkisi
Küresel veriler teknolojinin uyku üzerindeki olumsuz etkisini gösteriyor:
- ABD’de insanların %73’ü yatmadan önce televizyon izliyor.
- Meksika’da bu oran %80’e çıkıyor.
- Japonya’da halkın %65’i yatağının yanında tablet bulunduruyor.
- ABD’de gençlerin %62’si cep telefonuyla uyuyor, %37’si ışıklar kapatıldıktan sonra mesajlaşıyor.
Kaynak: Journal of Clinical Sleep Medicine
İlaçlar ve Küresel Apne Sorunu
Dünya genelinde hastaların yaklaşık %20’si doktorlardan uyku ilacı talep ediyor.
Uyku apnesi yaşayan kişi sayısının 1 milyara ulaştığı tahmin ediliyor; bu rakam önceki tahminlerin 10 katı.
Ekonomik Kaybın Boyutu
Uyku yetersizliği ekonomiyi de vuruyor. Rand Corporation verilerine göre:
ABD: Yılda 1,2 milyon iş günü kaybediyor.
Japonya: 600 bin iş günü kaybı. Sağlık ürünleri üreticisi Fuji Ryoki’nin araştırmasına göre, 100 Japondan 92,6’sı “uykusunu yeterince alamıyor”. (20+ yaş)
Almanya ve İngiltere: Her biri 200 bin iş günü kaybı.
Türkiye’de uyku politikalarına ihtiyaç var
Türkiye, 6 saat 50 dakikalık ortalama uyku süresi ile hem sağlık hem de verimlilik açısından risk altında. Avrupa ortalamasının 1,5 saat gerisinde kalan bu durum, acil müdahale gerektiriyor.
Politika Önerileri
Acil Müdahaleler:
- Çalışma saatlerinde esneklik ve uzaktan çalışma imkanlarının artırılması
- Uyku sağlığı eğitimi ve farkındalık kampanyaları
- Uyku bozukluklarının rutin sağlık taramalarına eklenmesi
- Gençler için dijital detoks programları
Uzun Vadeli Hedefler:
- Çalışma-yaşam dengesi politikalarının güçlendirilmesi
- Uyku sağlığının ulusal sağlık politikalarına entegrasyonu
- İş yerlerinde uyku sağlığı programlarının yaygınlaştırılması
Bu haberde faydanılan kaynaklar
- Science Advances – “Global patterns of smartphone behavior” (ENTRAIN Study, 2016)
- OECD Time Use Survey – Sleep duration statistics (2021)
- Nature Communications – “Psychologic distress and sleep quality among adults in Turkey during the COVID-19 pandemic” (2021)
- Euronews – “Which European country has the best work-sleep balance?” (September 2024)
- Times of India – Turkey sleep duration data (2024)
- World Population Review – Average sleep time by country (2025)
- Sleep and Biological Rhythms – “Prevalence of sleep disorders in the Turkish adult population epidemiology of sleep study” (2016)
- Journal of Clinical Sleep Medicine – Technology use before bedtime studies
- Tokat Üniversitesi – Genç erişkin uyku çalışması (Dergipark, 2024)
- JCRPE (Journal of Clinical Research in Pediatric Endocrinology) – Ergen uyku çalışması (2024)
- ResearchGate – “Sleep quality and related factors among elderly people living in nursing homes” (2018)
- TURKAPNE National Database – Sleep apnea prevalence studies
- Rand Corporation – “Why Sleep Matters: The Economic Costs of Insufficient Sleep”
- BBC Türkçe – “Japonya’da uyku süresi OECD ülkeleri arasında en düşük”
- PMC/NCBI – Çeşitli Türkiye uyku araştırmaları:
- Sleep Foundation – Sleep facts and statistics
- CDC (Centers for Disease Control and Prevention) – Sleep data and research
- SingleCare – Sleep statistics and trends
- National Sleep Foundation – Sleep facts and statistics
- Sleep Advisor – “Which Countries Get The Most Sleep?” (2024)
Haber: Onur Metin | hepsiveri.com