Türkiye’de kadına yönelik şiddet, 2024 yılında rekor seviyelere ulaşmış, toplumsal vicdanı derinden sarsan ve acil eylem gerektiren yapısal bir kriz haline gelmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 10 yıl sonra yayımlanan kapsamlı araştırma verileri, Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu‘nun sivil takibi, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı‘nın resmi istatistikleri ve uluslararası kuruluşların karşılaştırmalı analizleri, hem sorunun boyutunu hem de mücadele stratejilerinin yetersizliğini ortaya koymaktadır.
Hepsiveri‘nin yayınladığı bu rapor, Türkiye’deki kadına yönelik şiddetin güncel durumunu, uluslararası karşılaştırmalarda ülkenin konumunu ve önleme için alınması gereken kantitatif tedbirleri, metodolojik şeffaflık ve veri dürüstlüğü ilkeleriyle ele almaktadır.
Yöntem ve veri kaynakları
Bu rapor, çoklu veri kaynakları ve karşılaştırmalı analiz metodolojisi kullanılarak hazırlanmıştır. Birincil veri kaynağı, TÜBİTAK 1007 Programı kapsamında Marmara Üniversitesi ve TÜİK iş birliğiyle Kasım 2024-Ocak 2025 tarihleri arasında 18.275 kadınla (15-59 yaş) yüz yüze görüşme yöntemiyle gerçekleştirilen “Türkiye Kadına Yönelik Şiddet Araştırması-2024”tür. Açıklama ve bülten künyesi için bkz.: TÜİK – Türkiye Kadına Yönelik Şiddet Araştırması 2024 basın bülteni (6 Ekim 2025) ve Anadolu Ajansı – Türkiye’de kadına yönelik şiddet araştırması 2024 tamamlandı.
İkinci önemli veri seti, Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun 2010 yılından bu yana tuttuğu kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümleri kayıtlarıdır. 2024 yılına ilişkin ayrıntılı veriler için: Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu – 2024 yılında erkekler tarafından en az 394 kadın öldürüldü, 259 kadın şüpheli ölüm (2 Ocak 2025) ve 2025 ilk 6 ay verileri için: Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu – 2025 ilk 6 ay kadın cinayeti raporu.
Uluslararası karşılaştırma için OECD 2023 verileri (15–49 yaş kadınlarda partner şiddeti), Eurostat ve Avrupa Birliği Cinsiyet Temelli Şiddet Anketi 2024 (114.023 kadın, 18–74 yaş, 27 AB ülkesi) ile Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2018 ve 2024 küresel prevalans tahminleri kullanılmıştır. İlgili kaynaklar: OECD “Society at a Glance 2024 – Violence against women” bölümü (OECD – Society at a Glance 2024: Violence against women (2024)), WHO bilgi notu (Dünya Sağlık Örgütü (WHO) – Violence against women: key facts (2024)) ve AB toplu raporları (Eurostat/FRA/EIGE – EU gender-based violence survey: key results 2024 edition (24 Kasım 2024)).
Hizmet altyapısı verileri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı istatistik bültenlerinden ve Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü (KSGM) raporlarından; koruma tedbirleri ve KADES verileri ise İçişleri Bakanlığı açıklamaları ve ilgili haber metinlerinden derlenmiştir. Öne çıkan künyeler: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı “Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele IV. Ulusal Eylem Planı 2021–2025” (Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı – Kadına yönelik şiddetle mücadele IV. Ulusal Eylem Planı 2021–2025 (2021, PDF)), “Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele 2024 Yılı Faaliyet Planı” (Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı – Kadına yönelik şiddetle mücadele 2024 yılı faaliyet planı (2024, PDF)) ve İçişleri Bakanlığı KADES bilgilendirmesi (İçişleri Bakanlığı – Kadın Destek Uygulaması (KADES) bilgilendirme sayfası).
Veri sınırlılıkları: Kadın cinayetlerinde resmi ve sivil veri kaynakları arasındaki tutarsızlık, şiddet olaylarında kayıt dışılık (özellikle ekonomik ve psikolojik şiddet), şüpheli ölümlerin soruşturma süreçlerindeki belirsizlikler ve bazı demografik değişkenlerde eksik veri (medeni durum, sosyoekonomik statü) raporun temel metodolojik kısıtlarını oluşturmaktadır. Ayrıca, son 12 aylık dönem verileri daha güvenilir olmakla birlikte, yaşam boyu şiddet deneyimleri hatırlama yanlılığına (recall bias) açıktır.
Türkiye’de kadına yönelik şiddetin boyutu: temel bulgular
Şiddet türlerine göre yaygınlık
TÜİK 2024 araştırması, Türkiye’de kadına yönelik şiddetin çok boyutlu ve yaygın bir sorun olduğunu ortaya koymaktadır. Yaşamlarının herhangi bir döneminde kadınların %28,2’si psikolojik, %18,3’ü ekonomik ve %12,8’i fiziksel şiddete maruz kalmıştır. Bu oranlar, kadınların yaklaşık her üçünden birinin yaşamı boyunca en az bir şiddet türü yaşadığı anlamına gelmektedir (bkz. TÜİK “Türkiye Kadına Yönelik Şiddet Araştırması 2024” ve bu bulguları özetleyen haber ve analizler: DW Türkçe – Kadınların yüzde 13’ü fiziksel şiddet gördü (7 Ekim 2025), BBC Türkçe – Kamudan 10 yıl sonra ilk ‘kadına yönelik şiddet’ raporu: Israrlı takip ve dijital şiddet mercek altında (8 Ekim 2025)).
Son 12 aylık dönemde ise kadınların %11,6’sı psikolojik, %3,7’si dijital, %3,2’si ekonomik, %3,1’i ısrarlı takibe, %2,6’sı fiziksel ve %0,9’u cinsel şiddete maruz kalmıştır. Dijital şiddet ve ısrarlı takip, ilk kez TÜİK tarafından ölçülen yeni şiddet türleri olarak dikkat çekmektedir.
Medeni duruma göre şiddet farklılıkları
Medeni durum, kadınların şiddete maruz kalma oranlarında belirleyici bir değişkendir. Boşanmış kadınlar, tüm şiddet türlerinde en yüksek prevalans oranlarını göstermektedir: yaşamlarının herhangi bir döneminde boşanmış kadınların %62,1’i psikolojik, %42,5’i ekonomik ve %41,5’i fiziksel şiddete maruz kalmıştır. Evli kadınlarda ise %26,4 psikolojik, %19,9 ekonomik ve %11,6 fiziksel şiddet oranları tespit edilmiştir. Hiç evlenmemiş kadınlarda ise %25,7 psikolojik, %14,2 dijital şiddet ve %13,4 ısrarlı takip oranları dikkat çekmektedir (TÜİK 2024).
Son 12 aylık dönemde fiziksel şiddete maruz kalan kadınların medeni durum dağılımında boşananlar %5,2, hiç evlenmeyenler %3,1 ve evliler %2,1 oranlarıyla sıralanmaktadır. Bu veriler, şiddet mücadelesinde boşanma sürecinde ve sonrasında kadınlara yönelik koruyucu tedbirlerin güçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
| Medeni durum | Psikolojik şiddet (yaşam boyu, %) | Ekonomik şiddet (yaşam boyu, %) | Fiziksel şiddet (yaşam boyu, %) |
|---|---|---|---|
| Boşanmış | 62,1 | 42,5 | 41,5 |
| Evli | 26,4 | 19,9 | 11,6 |
| Hiç evlenmemiş | 25,7 | — | — |
Boşanmış kadınlar en yüksek şiddet oranlarıyla karşı karşıya: %62.1 psikolojik, %42.5 ekonomik ve %41.5 fiziksel şiddet
Yaş gruplarına göre şiddet dağılımı
Fiziksel şiddete yaşamının herhangi bir döneminde en fazla maruz kalan yaş grubu %14,7 ile 35–44 yaş kadınlardır. Bunu %14,3 ile 45–59 yaş ve %11,9 ile 25–34 yaş grupları takip etmektedir. Orta yaş grubundaki kadınların fiziksel şiddete daha fazla maruz kalması, evlilik ve aile içi dinamiklerle ilişkilendirilebilir.
Son 12 aylık dönemde ise psikolojik şiddet oranlarının 15–24 yaş grubunda %15,2 düzeyine çıktığı, 45–59 yaş grubunda ise %9,4’e gerilediği görülmektedir. Genç kadınların dijital şiddet (%14,2) ve flört şiddeti gibi yeni şiddet türlerine karşı daha kırılgan olması, üniversiteler ve gençlik merkezlerinde özel koruma programlarının geliştirilmesi ihtiyacını ortaya koymaktadır.
Kadın cinayetleri: Kritik tırmanış ve İstanbul Sözleşmesi etkisi
2024 yılı: rekor kırılan yıl
| Yıl | Kadın cinayeti sayısı |
|---|---|
| 2017 | 408 |
| 2018 | 440 |
| 2019 | 474 |
| 2020 | 300 |
| 2021 | 280 |
| 2022 | 334 |
| 2023 | 315 |
| 2024 | 394 |
Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu verilerine göre, 2024 yılı Türkiye’de veri tutulmaya başlandığından bu yana en yüksek kadın cinayeti sayısının kaydedildiği yıl olmuştur. 394 kadın cinayeti ve 258 şüpheli kadın ölümü ile toplam 652 kadının hayatını kaybettiği belirtilmektedir (bkz. Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu – 2024 yılında erkekler tarafından en az 394 kadın öldürüldü, 259 kadın şüpheli şekilde ölü bulundu (2 Ocak 2025), ayrıca bu verileri işleyen haberler için: BBC Türkçe – Kadın cinayetleri artarak devam etti: ‘kadına şiddete sıfır tolerans yok’ haberi, VOA Türkçe – Kadın cinayetleri artarak devam etti, kadına şiddete sıfır tolerans yok dosyası).
Bu sayı, 2023 yılına göre kadın cinayetlerinde %25,1 oranında artışı temsil etmektedir (2023: 315 kadın cinayeti). Öldürülen kadınların önemli bir bölümü aile bireyleri tarafından ve çoğunlukla evlerinde öldürülmekte; kullanılan araçlarda ateşli silahlar ve kesici aletler öne çıkmaktadır.
İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme sonrası trend
Türkiye’nin 1 Temmuz 2021 tarihinde İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararı, kadın cinayetlerindeki artış trendini tetikleyen kritik bir dönüm noktası olarak değerlendirilmiştir. Sözleşmenin imzalandığı 2011 yılında 121 kadın cinayeti gerçekleştiği, 2021’de sayının 280’e, 2022’de 334’e ve 2024’te 394’e yükseldiği, platformun uzun dönemli serilerinden izlenebilmektedir (uzun seri için çeşitli derlemeler: HepsiVeri – Türkiye’de kadın cinayetleri verileri ne gösteriyor? (2024 analiz dosyası) – Sevinç Koçak, Euronews Türkçe – Türkiye’de son yedi yılda şüpheli kadın ölümleri yüzde 82 arttı (8 Ekim 2024)).
2011 baz yılına göre 2024 yılındaki artışın %225,6 düzeyine ulaşması, ulusal ve uluslararası koruyucu mekanizmaların zayıflaması ile iç içe okunmaktadır. Şüpheli kadın ölümlerinin 2017–2023 arasında %82 artması da cezasızlık ve yetersiz soruşturma iddialarını güçlendirmektedir.
Resmi ve sivil veriler arasındaki uyumsuzluk
İçişleri Bakanlığı resmi açıklamalarına göre 2022’de 284, 2023’te 309 ve 2024’ün ilk 10 ayında 275 kadın cinayeti gerçekleşmiştir (örnek haber ve açıklamalar: BBC Türkçe – Kadın cinayetleri artarak devam etti: ‘kadına şiddete sıfır tolerans yok’ haberi, VOA Türkçe – Kadın cinayetleri artarak devam etti, kadına şiddete sıfır tolerans yok dosyası). Aynı dönemler için Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu sırasıyla 334, 315 ve 394 kadın cinayeti bildirmektedir.
Veriler arasında neden tutarsızlık var?
Bu tutarsızlık, “kadın cinayeti” tanımı, şüpheli ölümlerin dahil edilip edilmemesi, veri toplama yöntemi (resmi kayıtlara yansıma süreci vs. medya taraması) ve zaman penceresindeki farklılıklar gibi metodolojik nedenlerden kaynaklanmaktadır. Sivil toplum örgütleri, eksik kayıt ve cezasızlık politikalarının da bu farkta payı olduğunu vurgulamaktadır (bkz. EŞİK – Eşitsizlik, cezasızlık, verisizlik ve şiddetin son halkası raporu, Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı – Kadına yönelik şiddet ve cezasızlık basın açıklaması).
Uluslararası karşılaştırmalar: Türkiye’nin konumu
OECD ülkeleri arasında Türkiye
OECD’nin 2024 tarihli “Society at a Glance” raporunda yer alan verilere göre, 15–49 yaş aralığındaki kadınlar arasında partner şiddeti (fiziksel veya cinsel) oranı açısından Türkiye %32 ile birinci sıradadır. OECD ortalaması %23,4; Kolombiya %30; ABD %26; Kanada %25,7 ve İsviçre %12 seviyesindedir (bkz. OECD – Society at a Glance 2024: Violence against women (ilgili bölüm)). Bu durum, Türkiye’nin OECD ülkeleri içinde partner şiddetinde olumsuz bir liderliğe sahip olduğunu göstermektedir.
Türkiye’nin OECD ortalamasının 8,6 puan üzerinde olması, yapısal cinsiyet eşitsizlikleri, cezasızlık kültürü ve önleyici politikaların etkinliği konusunda ciddi soru işaretleri doğurmaktadır. Konuyu işleyen bazı haber ve yorumlar için: Odatv – OECD açıkladı: kadına yönelik partner şiddeti sıralamasında Türkiye ilk sırada, Gaziantep Sabah – Kadına yönelik şiddet ve kadın cinayetlerinde OECD ülkeleri arasında ilk sırada geliyoruz.
| Ülke / Gösterge | Partner şiddeti oranı (%) |
|---|---|
| Türkiye | 32,0 |
| Kolombiya | 30,0 |
| ABD | 26,0 |
| Kanada | 25,7 |
| OECD ortalaması | 23,4 |
| İsviçre | 12,0 |
Türkiye, OECD ülkeleri arasında %32 ile partner şiddeti oranının en yüksek olduğu ülke konumunda. OECD ortalamasının %8.6 puan üzerinde
Avrupa Birliği karşılaştırması
Eurostat, AB Temel Haklar Ajansı (FRA) ve Avrupa Cinsiyet Eşitliği Enstitüsü (EIGE) tarafından yürütülen 2024 AB Cinsiyet Temelli Şiddet Anketi’ne göre, AB’de kadınların %31’i yetişkinliklerinde fiziksel veya cinsel şiddete maruz kalmıştır. En yüksek oranlar Finlandiya (%57), İsveç (%53) ve Macaristan’da (%49,1), en düşük oranlar ise Bulgaristan (%12), Polonya (%17) ve Çekya’da (%20) görülmektedir (ayrıntılı rapor: Eurostat/FRA/EIGE – EU gender-based violence survey: key results 2024 edition (24 Kasım 2024, PDF) ve özet: Eurostat – Gender-based violence statistics (Statistics Explained makalesi)).
AB ortalaması %31 ile karşılaştırıldığında, Türkiye’nin OECD verilerindeki %32’lik partner şiddeti oranı benzer düzeydedir; ancak Türkiye özelinde kadın cinayetlerindeki artış ve ekonomik/psikolojik şiddetin yaygınlığı, sorunun derinliğini göstermektedir. AB ülkelerinde yüksek oranların, kimi zaman raporlama kültürünün gelişmişliğine işaret ettiği de not edilmelidir.
Küresel perspektif: WHO verileri
Dünya Sağlık Örgütü’nün 2018 tarihli küresel tahminlerine göre dünya genelinde kadınların yaklaşık %30’u (her 3 kadından 1’i) fiziksel ve/veya cinsel şiddete maruz kalmaktadır. 15–49 yaş aralığındaki kadınların %27’si yaşamlarında en az bir kez partner şiddeti yaşamıştır. WHO, kadınlara yönelik tüm cinayetlerin yaklaşık %38’inin partner tarafından işlendiğini tahmin etmektedir (kaynak: Dünya Sağlık Örgütü (WHO) – Global and regional estimates of violence against women (2013 raporu) ve güncellenen bilgi notu: Dünya Sağlık Örgütü (WHO) – Violence against women: key facts (2024 bilgi notu)).
WHO bölgesel dağılımında en yüksek oranlar Afrika ve Güneydoğu Asya bölgelerinde, en düşük oranlar ise Batı Pasifik ve yüksek gelirli ülkelerde görülmektedir. Türkiye’nin OECD ve bölgesel ortalamaların üzerinde olması, ulusal politika ve uygulamaların güçlendirilmesi ihtiyacını ortaya koymaktadır.
Ekonomik ve psikolojik şiddet: tanımlar ve görünmezlik
Ekonomik şiddet: boyutlar ve yaygınlık
Ekonomik şiddet, TÜİK 2024 araştırmasında yaşam boyu %18,3 prevalans oranıyla kadınlara yönelik şiddetin önemli bir boyutu olarak ölçülmüştür. Ekonomik şiddet; kadının çalışmasına engel olma, kazandığı paraya el koyma, harçlık vermeme veya kısıtlama, zorunlu harcamalar için yeterli para vermeme, aile geliri konusunda bilgisiz bırakma gibi davranışları kapsamaktadır. Kavramsal çerçeve için bkz.: Vikipedi – ekonomik şiddet maddesine, hukuki uygulamalar için: Erdem Özcan Hukuk Bürosu – boşanma davalarında ekonomik şiddet: hukuki değerlendirme başlığına bakılabilir.
Boşanmış kadınlarda ekonomik şiddet oranının %42,5 gibi yüksek bir değere ulaşması, ekonomik şiddetin hem evlilik içinde hem de ayrılık sürecinde kadınları kontrol etmek için kullanılan sistematik bir araç olduğunu göstermektedir. Ekonomik şiddet çoğu zaman psikolojik şiddetle birlikte görülmekte, bu da tanımlama ve bildirim süreçlerini zorlaştırmaktadır.
Psikolojik şiddet: görünmeyen boyut
Psikolojik şiddet, TÜİK verilerine göre %28,2 yaşam boyu prevalans ile en yaygın şiddet türüdür. Hakaret, aşağılama, tehdit, izolasyon, sürekli eleştiri ve kontrol gibi davranışları içeren psikolojik şiddet, fiziksel iz bırakmaması nedeniyle çoğu zaman görünmez kalmaktadır. Hukuki ve pratik tanımlara ilişkin örnekler için: Kadim Hukuk – boşanma davasında psikolojik şiddet ve ispatı ve 6284 sayılı Kanun metni: 6284 sayılı kanun mevzuat metni.
Boşanmış kadınlarda psikolojik şiddet oranı %62,1’e ulaşmakta, bu oran evli kadınlarda %26,4, hiç evlenmemiş kadınlarda ise %25,7 olarak ölçülmektedir. Uzun vadede psikolojik şiddet; depresyon, travma sonrası stres bozukluğu, düşük özsaygı, anksiyete ve intihar düşünceleri gibi ciddi ruhsal sorunlara yol açmaktadır (bu alanda yapılan akademik çalışmalar için bir örnek: “Aile İçi Şiddetin Fail ve Mağdurları: Psikososyal Bir İnceleme”, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi (ASR Journal) – Aile içi şiddetin fail ve mağdurları: psikososyal bir inceleme (makale, PDF)).
Dijital şiddet ve yeni tehditler
Dijital şiddetin yaygınlığı
Dijital şiddet, TÜİK 2024 araştırmasında ilk kez ölçülen yeni bir şiddet türü olarak karşımıza çıkmaktadır. Son 12 ayda kadınların %3,7’si dijital şiddete maruz kalmıştır. Hiç evlenmemiş kadınlarda bu oran %14,2’ye çıkmakta, genç kadınların dijital ortamlarda daha fazla risk altında olduğunu göstermektedir.
Dijital şiddet; siber ısrarlı takip (cyber stalking), siber taciz, mahrem görüntülerin rıza dışı paylaşılması (deepfake dahil), nefret söylemi ve şiddete siber teşvik gibi eylemleri kapsamaktadır. Avrupa Birliği’nin 2024 tarihli Kadınlara Karşı Şiddet ve Aile İçi Şiddetle Mücadele Direktifi (2024/1385), bu dijital şiddet türlerini de suç olarak tanımlamakta ve yaptırımlar öngörmektedir (bkz. AB Komisyonu bilgilendirmesi: Avrupa Komisyonu – kadınlara yönelik şiddetle mücadeleye ilişkin yeni kurallara dair basın açıklaması (5 Şubat 2024)).
Israrlı takip
Israrlı takip, TÜİK verilerine göre son 12 ayda kadınların %3,1’inin maruz kaldığı bir şiddet türüdür. Hiç evlenmemiş kadınlarda bu oran %13,4’e yükselmektedir. Israrlı takipte fail çoğu zaman tanıdık veya sosyal çevreden biri olmakla birlikte, yabancı bir kişi oranı da kayda değerdir. Bu tür vakalar, fiziksel şiddete ve cinayete dönüşme riski taşıdığı için erken müdahale ve koruma açısından kritik önemdedir.
Koruyucu hizmetler ve altyapı konusunda yetersizlikler
Kadın sığınmaevleri ve kapasite sorunu
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı kadın sığınmaevi (konukevi) sayısı 2018 yılında 110 iken, 2024 yılı itibariyle 112’ye yükselmiştir. Altı yılda sadece 2 sığınmaevi artışı, kadın cinayetlerindeki artışla karşılaştırıldığında koruyucu hizmetlerin yetersizliğini ortaya koymaktadır (bu konuda ayrıntılı değerlendirmeler için: BirGün – Şiddet artıyor, sığınak yetersiz, Evrensel – Sığınmaevi ve SONİM sayısı yıllardır artmıyor; şiddete karşı harcanmayan bütçe Diyanet’e aktarılıyor).
Avrupa Konseyi’nin minimum standartlarına göre her 10.000 nüfus için 1 yatak kapasitesi öngörülmektedir. Türkiye’de mevcut kapasite ve nüfus dikkate alındığında, sığınmaevi sayısının ve yatak kapasitesinin hem AB ortalamasının hem de Avrupa Konseyi standartlarının gerisinde olduğu görülmektedir (bkz. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ilgili açıklamaları: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı – kadın konukevlerini yaygınlaştırıyor haberi).
Şiddet önleme ve izleme merkezleri (ŞÖNİM)
ŞÖNİM sayısı 2018’de 79 iken 2019’da 81’e, 2022’de 82’ye çıkmış ve 2024’te hâlâ 82 düzeyinde kalmıştır. Yıllardır neredeyse sabit kalan ŞÖNİM sayısı, nüfus yoğun illerde birden fazla merkez açılması hedefine rağmen sahada önemli bir genişleme olmadığını göstermektedir. ŞÖNİM’lerin kapasitesi, personel sayısı ve uzmanlık profilleri konusunda da ayrıntılı kamu verisi sınırlıdır (bkz. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı KSGM – ulusal eylem planları izleme ve değerlendirme raporları).
2025 ve 2026 yılları için hazırlanan V. Ulusal Eylem Planı çerçevesinde, nüfusun yoğun olduğu illerde ŞÖNİM’lerin yaygınlaştırılması ve kadın konukevlerinin ihtisas kuruluşlarına dönüştürülmesi hedeflenmektedir (bkz. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı – V. Ulusal Eylem Planı ihtisas komisyonları toplantısı haberi).
KADES uygulaması ve elektronik izleme
Kadın Destek Uygulaması (KADES), İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilen acil müdahale uygulamasıdır. 2024 yılında KADES’i indiren kişi sayısının 7,6 milyonun üzerine, yıl içinde gelen ihbar sayısının ise 1,4 milyonun üzerine çıktığı İçişleri Bakanlığı açıklamalarında yer almaktadır (Haber, Anadolu Ajansı ve resmi duyuru: İçişleri Bakanlığı – KADES’i indiren kadın sayısı 7 milyon 830 bine ulaştı duyurusu).
Elektronik kelepçe (elektronik izleme) uygulaması, 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir kararlarının takibinde kullanılmaktadır; ancak sistematik kullanım oranları ve etkinlik verileri kamuoyuyla sınırlı biçimde paylaşılmaktadır. 2024’ün 10 ayında koruma kararı bulunan 30’dan fazla kadının öldürülmüş olması, tedbirlerin uygulanmasında kritik boşluklar bulunduğunu göstermektedir.
Hukuki çerçeve ve cezasızlık sorunu
6284 sayılı kanun ve uygulama sorunları
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, 2012 yılında yürürlüğe girmiş olup, şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların ve aile bireylerinin korunması amacıyla koruyucu ve önleyici tedbirler öngörmektedir. Kanun tam metni için: CS Destek – 6284 sayılı kanun Türkçe tam metin ve mevzuat metni.
Uygulamada ise kolluk ve yargı mensuplarının yeterli eğitimi almaması, koruyucu ve önleyici tedbir kararlarının ihlaline karşı caydırıcı yaptırımların sınırlı kalması ve kurumlararası koordinasyon eksikliği nedeniyle kadınların yeterince korunamadığı sivil toplum raporlarında sıkça vurgulanmaktadır (bkz. Kadın Dayanışma Vakfı – 6284 izleme raporu 2025).
Cezasızlık kültürü ve indirimler
Haksız tahrik indirimi ve iyi hal indiriminin erkek failler lehine geniş yorumlanması, kadın cinayetlerinde cezasızlık kültürünü pekiştirmektedir. İnfaz değişiklikleri ve af düzenlemeleri, kadın ve çocuklara yönelik suçların faillerinin de kapsam içine alınmasıyla, caydırıcılığı azaltmaktadır (bkz. Mor Çatı ve EŞİK Platformu açıklamaları: Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı – Kadına yönelik şiddet ve cezasızlık basın açıklaması, EŞİK – Eşitsizlik, cezasızlık, verisizlik ve şiddetin son halkası raporu).
Resmi adli istatistiklerde kadına yönelik şiddet ve kadın cinayetlerinde ceza türü, indirim ve infaz süreleri ayrıntılı olarak yer almadığı için cezasızlık oranını doğrudan hesaplamak güçtür. Bu veri boşluğu, politika yapıcılar ve araştırmacılar açısından önemli bir sınırlılık oluşturmaktadır.
Önleme politikaları: mevcut durum ve gelecek planları
Kadına yönelik şiddetle mücadele ulusal eylem planları
Türkiye’de kadına yönelik şiddetle mücadele, 2007 yılından bu yana 5’er yıllık dönemlerle hazırlanan Ulusal Eylem Planları ile yürütülmektedir. Hâlihazırda 2021–2025 dönemini kapsayan IV. Ulusal Eylem Planı uygulamadadır (bkz. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı – Kadına yönelik şiddetle mücadele IV. Ulusal Eylem Planı 2021–2025 (2021, PDF)).
2026–2030 dönemini kapsayacak V. Ulusal Eylem Planı hazırlıkları, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülmektedir (bkz. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı – Bakan Göktaş: kadına yönelik şiddetle mücadele kapasitemizi ileriye taşıyacağız açıklaması, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı – V. Ulusal Eylem Planı ihtisas komisyonları toplantısı haberi). Yeni planın odak temaları arasında etkin hukuki koruma, risk odaklı uzmanlaşmış hizmetler, sosyoekonomik güçlendirme ve şiddetsiz yaşam kültürünün yaygınlaştırılması bulunmaktadır.
Farkındalık eğitimleri ve psikososyal destek
Bakanlık, kadına yönelik şiddetle mücadele kapsamında modüler eğitim programları ve hedef kitleye göre özelleştirilmiş farkındalık eğitimleri geliştirmektedir. Genç kadınlara yönelik “şiddet öncülleri ve dijital şiddet” başlıklı modüller, özellikle lise ve üniversite düzeyinde uygulanmak üzere tasarlanmaktadır. (Bu alandaki politik izahlar için bkz.: Anadolu Ajansı – Bakan Göktaş: kadına yönelik şiddetle mücadele kapasitemizi ileriye taşıyacağız haberi.)
Şiddet mağduru kadınlara yönelik travma odaklı profesyonel psikososyal destek programlarının yaygınlaştırılması, tüm ŞÖNİM’lerde psikolojik destek hizmetlerinin standardize edilmesi ve şiddet uygulayanlara yönelik davranış değişikliği ve rehabilitasyon programlarının geliştirilmesi, V. Ulusal Eylem Planı’nın kritik bileşenleri arasında sayılmaktadır.
AB direktifi ile uyum ve uluslararası standartlar
Avrupa Birliği, 24 Mayıs 2024 tarihinde Kadınlara Karşı Şiddet ve Aile İçi Şiddetle Mücadele Hakkında AB Direktifi’ni (2024/1385) kabul etmiştir. Direktif; zorla evlilik, mahrem görüntülerin rıza dışı paylaşılması, siber ısrarlı takip, siber taciz ve kadın sünneti gibi fiillerin suç olarak tanımlanmasını ve bir yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılmasını öngörmektedir (kaynak: Avrupa Komisyonu – kadınlara yönelik şiddetle mücadele direktifine ilişkin basın açıklaması (5 Şubat 2024), BBC Türkçe – AB’den kadınlara yönelik şiddet ve aile içi şiddetle mücadele direktifi haberi).
Türkiye’nin AB ile ilişkileri ve İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmiş olması dikkate alındığında, AB Direktifi ile uyum çalışmalarının başlatılması, ulusal mevzuatın güçlendirilmesi ve uluslararası en iyi uygulamalara yaklaşılması açısından önem taşımaktadır. Bu kapsamda, elektronik şiddet türlerine yönelik düzenlemelerin netleştirilmesi ve ceza adalet sisteminin kapasitesinin artırılması gerekmektedir.
Sınırlılıklar ve yöntem notu
Bu haber dosyasında kullanılan veriler, farklı kurumların farklı tanım ve yöntemleriyle üretilmiştir. Kadın cinayetlerinde resmi ve sivil kaynaklar arasında %20–30 düzeyinde fark bulunması, “kadın cinayeti” tanımındaki farklılıklar ve kayıt süreçlerindeki eksikliklerle ilişkilidir. Şiddet vakalarında özellikle psikolojik ve ekonomik şiddetin ciddi ölçüde kayıt dışı kaldığı; kadınların yaklaşık yarısının yaşadıkları şiddeti kimseyle paylaşmadığı TÜİK 2024 verilerinden anlaşılmaktadır.
Uluslararası karşılaştırmalarda kullanılan oranlar, ülkeler arasında tanım, yaş grubu, anket yöntemi ve raporlama kültürü bakımından farklılıklar içerdiği için, mutlak bir sıralama yerine gösterge niteliğinde yorumlanmalıdır. Bu metin, mevcut açık kaynaklardan derlenen güncel ve doğrulanabilir verilerle hazırlanmış olup, veri boşlukları ve tutarsızlıklar görülen alanlarda “bilinmiyor” ve “sınırlı veri” notları işlevsel olarak dikkate alınmalıdır.
Ne yapılmalı?
Türkiye’de kadına yönelik şiddet, 2024 yılında rekor kadın cinayeti sayısı, OECD ülkeleri arasında en yüksek partner şiddeti oranı ve çok boyutlu şiddet türlerinin yaygınlığı ile acil ve kapsamlı eylem gerektiren bir ulusal krizdir. TÜİK 2024 araştırması, kadınların %28,2’sinin psikolojik, %18,3’ünün ekonomik ve %12,8’inin fiziksel şiddete maruz kaldığını; özellikle boşanmış kadınların şiddet oranlarında belirgin biçimde öne çıktığını göstermektedir.
Önleme tedbirleri, çok yönlü ve veri odaklı bir yaklaşım gerektirmektedir. Yasal çerçevenin güçlendirilmesi (6284 sayılı Kanun’un etkin uygulanması, kadın cinayetlerinde ceza indirimlerinin daraltılması), koruyucu hizmetlerin kapasitesinin artırılması (sığınmaevi ve ŞÖNİM sayılarının Avrupa standartlarına yaklaştırılması), ekonomik güçlendirme programları (İŞKUR ve KOSGEB entegrasyonu), psikososyal destek ve fail rehabilitasyonu, farkındalık eğitimleri (özellikle dijital ve flört şiddeti konusunda), teknolojik altyapının (KADES ve elektronik kelepçe) etkinleştirilmesi ve veri-izleme mekanizmalarının güçlendirilmesi, bu çerçevenin temel bileşenleridir.
V. Ulusal Eylem Planı (2026–2030), şiddetle mücadele kapasitesini artırma potansiyeli taşımaktadır; ancak geçmiş planların uygulama performansı, gerçekçi hedefler, yeterli bütçe, kurumsal koordinasyon, şeffaf izleme ve sivil toplum katılımının başarı için vazgeçilmez olduğunu göstermektedir. Kadına yönelik şiddet, yalnızca bir insan hakları ihlali değil, aynı zamanda ekonomik, sosyal ve kamu sağlığı sorunudur. Bu nedenle, sıfır tolerans ilkesine dayalı, delile dayalı ve sürdürülebilir politikalarla topyekûn mücadele gerektirmektedir. Bu analiz dosyası, Hepsiveri veri gazeteciliği sitesi adına Onur Metin tarafından hazırlanmıştır. Lütfen Hepsiveri‘ye referans vererek paylaşın.
Kaynaklar
1. Resmî istatistikler ve ulusal politika belgeleri
- Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (6 Ekim 2025). Türkiye Kadına Yönelik Şiddet Araştırması 2024 (Yayın No: 57940). Ankara: TÜİK.
https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turkiye-Kadina-Yonelik-Siddet-Arastirmasi-2024-57940 - Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü (KSGM). (2021). Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele IV. Ulusal Eylem Planı 2021–2025. Ankara: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı.
https://www.aile.gov.tr/media/82082/kadina-yonelik-siddetle-mucadele-iv-ulusal-eylem-plani-2021-2025.pdf - Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü (KSGM). (2024). Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele 2024 Yılı Faaliyet Planı. Ankara: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı.
https://www.aile.gov.tr/media/147486/kadina-yonelik-siddetle-2024-yili-faaliyet-plani.pdf - Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü (KSGM). (t.y.). Ulusal eylem planları izleme ve değerlendirme raporları.
https://www.aile.gov.tr/ksgm/ulusal-eylem-planlari/izleme-ve-degerlendirme-raporlari/ - Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (3 Şubat 2022). Kadın konukevlerini yaygınlaştırıyor [Kurumsal haber].
https://www.aile.gov.tr/ksgm/haberler/aile-ve-sosyal-hizmetler-bakanligi-kadin-konukevlerini-yayginlastiriyor/ - Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (11 Eylül 2025). Bakanımız Göktaş: kadına yönelik şiddetle mücadele kapasitemizi ileriye taşıyacağız [Basın açıklaması].
https://www.aile.gov.tr/haberler/bakan-goktas-kadina-yonelik-siddetle-mucadele-kapasitemizi-ileriye-tasiyacagiz/ - Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (18 Ağustos 2025). Kadına yönelik şiddetle mücadele V. Ulusal Eylem Planı ihtisas komisyonları toplantısı [Haber].
https://www.aile.gov.tr/haberler/bakanimiz-goktas-kadina-yonelik-siddetle-mucadele-v-ulusal-eylem-plani-ihtisas-komisyonlari-toplanti/ - İçişleri Bakanlığı. (16 Mayıs 2018). Kadın Destek Uygulaması (KADES) bilgilendirme sayfası.
https://www.icisleri.gov.tr/kadin-destek-uygulamasi-kades - İçişleri Bakanlığı. (16 Ocak 2025). KADES’i indiren kadın sayısı 7 milyon 830 bine ulaştı [Basın duyurusu].
https://www.icisleri.gov.tr/kadesi-indiren-kadin-sayisi-7-milyon-830-bine-ulasti - CS Destek (Sivil Toplum için Destek Vakfı). (t.y.). 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun – tam metin.
https://csdestek.org/tr/6284-sayili-kanun - 6284 Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun(20 Mart 2012). Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun (6284) – mevzuat metni. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6284.pdf
2. Uluslararası kuruluş raporları ve veri setleri
- OECD. (2024). Society at a Glance 2024: Violence against women. Paris: Organisation for Economic Co-operation and Development.
https://www.oecd.org/en/publications/society-at-a-glance-2024_918d8db3-en/full-report/violence-against-women_fbbd1878.html - World Health Organization (WHO). (2013). Global and regional estimates of violence against women: prevalence and health effects of intimate partner violence and non-partner sexual violence. Geneva: WHO.
https://www.who.int/publications/i/item/9789241564625 - World Health Organization (WHO). (2024). Violence against women: key facts [Fact sheet].
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/violence-against-women - Eurostat, Fundamental Rights Agency (FRA) & European Institute for Gender Equality (EIGE). (24 Kasım 2024). EU gender-based violence survey – key results (2024 edition). Luxembourg: Publications Office of the European Union.
https://ec.europa.eu/eurostat/documents/7870049/20464303/KS-01-24-013-EN-N.pdf - Eurostat. (t.y.). Gender-based violence statistics (Statistics Explained).
https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Gender-based_violence_statistics - European Union. (24 Mayıs 2024). Directive (EU) 2024/1385 of the European Parliament and of the Council on combating violence against women and domestic violence. Official Journal of the European Union.
- European Commission. (5 Şubat 2024). Commission welcomes political agreement on new rules to combat violence against women and domestic violence [Press release].
https://cyprus.representation.ec.europa.eu/news/commission-welcomes-political-agreement-new-rules-combat-violence-against-women-2024-02-05_en
3. Sivil toplum örgütleri ve izleme raporları
- Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu. (2 Ocak 2025). 2024 yılında erkekler tarafından en az 394 kadın öldürüldü, 259 kadın şüpheli ölüm [Yıllık veri raporu].
https://kadincinayetlerinidurduracagiz.net/veriler/3129/2024-yilinda-erkekler-tarafindan-en-az-394-kadin-olduruldu-259-kadin-supheli-olum - Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu. (2025). 2025 ilk 6 ay kadın cinayeti raporu [Ara dönem raporu].
https://kadincinayetlerinidurduracagiz.net/veriler/3145/2025-ilk-6-ay-kadin-cinayeti-raporui - EŞİK – Eşitlik İçin Kadın Platformu. (22 Ağustos 2024). Eşitsizlik, cezasızlık, verisizlik ve şiddetin son halkası [Rapor].
https://esik.org.tr/kategori/kadin-cinayetleri-raporlar-arastirmalar/74265/esitsizlik-cezasizlik-verisizlik-ve-siddetin-son-halkasi - Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı. (18 Ekim 2024). Kadına yönelik şiddet ve cezasızlık [Basın açıklaması].
https://morcati.org.tr/basin-aciklamalari/kadina-yonelik-siddet-ve-cezasizlik/ - Kadın Dayanışma Vakfı. (Eylül 2025). 6284 sayılı Kanun İzleme Raporu 2025. Ankara: Kadın Dayanışma Vakfı.
https://www.kadindayanismavakfi.org.tr/wp-content/uploads/2025/09/6284-sayili-Kanun-Izleme-Raporu.pdf
4. Haber ve analiz içerikleri (Türkiye ve uluslararası)
- Anadolu Ajansı (AA). (7 Ekim 2025). Türkiye’de kadına yönelik şiddet araştırması 2024 tamamlandı [Haber].
https://www.aa.com.tr/tr/gundem/turkiyede-kadina-yonelik-siddet-arastirmasi-2024-tamamlandi/3709634 - DW Türkçe. (7 Ekim 2025). TÜİK: Kadınların yüzde 13’ü fiziksel şiddet gördü.
https://www.dw.com/tr/t%C3%BCi%CC%87k-kad%C4%B1nlar%C4%B1n-y%C3%BCzde-13%C3%BC-fiziksel-%C5%9Fiddet-g%C3%B6rd%C3%BC/a-74260271 - BBC Türkçe. (8 Ekim 2025). Kamudan 10 yıl sonra ilk “kadına yönelik şiddet” raporu: Israrlı takip ve dijital şiddet mercek altında.
https://www.bbc.com/turkce/articles/cn763kd1pk2o - BBC Türkçe. (3 Ocak 2025). Kadın cinayetleri artarak devam etti: “kadına şiddete sıfır tolerans yok” [Haber/dosya].
https://www.bbc.com/turkce/articles/ced87ln92zno - VOA Türkçe. (4 Ocak 2025). Kadın cinayetleri artarak devam etti, kadına şiddete sıfır tolerans yok [Haber].
https://www.voaturkce.com/a/kadin-cinayetleri-artarak-devam-etti-kadina-siddete-sifir-tolerans-yok/7924397.html - Hepsiveri. (Nisan 2024). Türkiye’de kadın cinayetleri verileri ne gösteriyor? [Veri analizi dosyası].
https://hepsiveri.com/2024/04/turkiyede-kadin-cinayetleri-verileri-ne-gosteriyor/ - Euronews Türkçe. (8 Ekim 2024). Türkiye’de son yedi yılda şüpheli kadın ölümleri yüzde 82 arttı.
https://tr.euronews.com/2024/10/08/turkiyede-son-yedi-yilda-supheli-kadin-olumleri-yuzde-82-artti - Odatv. (Mart 2025). OECD açıkladı: Kadına yönelik partner şiddeti sıralamasında Türkiye ilk sırada [Haber].
https://www.odatv.com/guncel/oecd-acikladi-kadina-yonelik-partner-siddeti-siralamasinda-turkiye-ilk-sirada-120089526 - Gaziantep Sabah. (Nisan 2020). Kadına yönelik şiddet ve kadın cinayetlerinde OECD ülkeleri arasında ilk sırada geliyoruz [Haber].
https://gaziantepsabah.com/guncel/kadina-yonelik-siddet-ve-kadin-cinayetlerinde-oecd-ulkeleri-arasinda-ilk-sirada-geliyoruz/1603 - BirGün. (2 Ekim 2024). Şiddet artıyor, sığınak yetersiz [Haber].
https://www.birgun.net/haber/siddet-artiyor-siginak-yetersiz-563512 - Evrensel. (20 Haziran 2024). Sığınmaevi ve SONİM sayısı yıllardır artmıyor; şiddete karşı harcanmayan bütçe Diyanet’e aktarılıyor [Haber].
https://www.evrensel.net/haber/521381/siginmaevi-ve-sonim-sayisi-yillardir-artmiyor-siddete-karsi-harcanmayan-butce-diyanete-aktariliyor - Anadolu Ajansı (AA). (13 Kasım 2024) Bakan Yerlikaya: Bugüne kadar KADES’ten 862 bin 207 asıllı ihbar alındı.[Haber].
https://www.aa.com.tr/tr/gundem/bakan-yerlikaya-bugune-kadar-kadesten-862-bin-207-asilli-ihbar-alindi/3392660 - Anadolu Ajansı (AA). (11 Eylül 2024). Bakan Göktaş: Kadına yönelik şiddetle mücadele kapasitemizi ileriye taşıyacağız [Haber].
https://www.aa.com.tr/tr/gundem/bakan-goktas-kadina-yonelik-siddetle-mucadele-kapasitemizi-ileriye-tasiyacagiz/3684585 - BBC Türkçe. (24 Nisan 2024). AB’den kadınlara yönelik şiddet ve aile içi şiddetle mücadele direktifi [Haber].
https://www.bbc.com/turkce/articles/c6py64ynl7no
5. Akademik yayınlar, hukuk notları ve açıklayıcı web kaynakları
- ASR Journal – Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi. (30 Nisan 2022). Aile içi şiddetin fail ve mağdurları: psikososyal bir inceleme [Hakemli makale].
https://asrjournal.org/files/asrjournal/762b5c00-1d98-48b5-a40f-aa54368ed972.pdf - Vikipedi. (t.y.). Ekonomik şiddet [Ansiklopedik madde].
https://tr.wikipedia.org/wiki/Ekonomik_%C5%9Fiddet - Erdem Özcan Hukuk Bürosu. (t.y.). Boşanma davalarında ekonomik şiddet [Hukuki değerlendirme].
https://www.erdemozcan.av.tr/bosanma-davalarinda-ekonomik-siddet-.html - Kadim Hukuk & Danışmanlık. (t.y.). Boşanma davasında psikolojik şiddet ve ispatı [Hukuk makalesi].
https://kadimhukuk.com.tr/makale/bosanma-davasinda-psikolojik-siddet-ispat/